Η διάρρηξη του δεσμού ανάμεσα στην κρατική και την κομματική ελίτ

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=137442 (άρθρο στην Ελευθεροτυπία 3.3.2010)

Η διάρρηξη του δεσμού ανάμεσα στην κρατική και την κομματική ελίτ

Του ΣΩΤΗΡΗ ΧΤΟΥΡΗ*

Το ύψος και η διαφοροποίηση των μισθών στο Ελληνικό Δημόσιο δεν αποτελούν μόνο χρηματοοικονομικά μεγέθη του προϋπολογισμού αλλά είναι τα κύρια στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον συμβολικό δεσμό ανάμεσα στην πολιτική και την κρατική-κομματική ελίτ.
Είναι επίσης εργαλεία κάλυψης των κενών της ελλειμματικής κοινωνικής πολιτικής και τα κύρια πεδία ανάπτυξης των κομματικών και επαγγελματικών ανταγωνισμών.

Το πάγωμα και, κι ακόμα περισσότερο, η μείωση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων που προτείνεται, φαίνεται να σηματοδοτεί την επαναδιαπραγμάτευση και αναστροφή μιας πολιτικής που έχει ιστορία «αιώνων» στην Ελλάδα και η οποία απορρέει από τους σταθερούς δεσμούς των μηχανισμών του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος με τη μεγάλη κοινωνική-πολιτική ομάδα των κρατικών υπαλλήλων και όλων αυτών που απασχολούνται στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Το ελληνικό κράτος έχει δημιουργήσει μια ξεχωριστή και ηγεμονική αγορά εργασίας στον δημόσιο τομέα, που καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τους κανόνες και τις αποφάσεις των κομμάτων και της πολιτικής ελίτ. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη, στην Ελλάδα η απασχόληση στον ευρύτερο δημόσιο τομέα συνδέθηκε με προνόμια που εκφράζονται κυρίως με τη μονιμότητα, το ύψος των μισθών αλλά και με μια σειρά άλλων ασφαλιστικών και κοινωνικών παροχών. Αυτό το γεγονός αποτυπώνεται στο μικρό μέγεθος της πραγματικής εργασίας που προσφέρεται συνολικά, τις ευκαιρίες που δίνονται για απουσία από την εργασία, την πρόωρη συνταξιοδότηση, τα επιλεκτικά ειδικά επιδόματα, την ειδική μεταχείριση των γυναικών κ.ά. Γύρω από τον εκάστοτε κυβερνητικό σχηματισμό αναδεικνύονται πάντα νέες ομάδες, λόμπι, κλάδοι, άτομα και γεωγραφικές περιοχές, που εισπράττουν οικονομικά και ιεραρχικά οφέλη ή επιλύουν σημαντικά κοινωνικά τους προβλήματα.

Αυτές οι ρυθμίσεις βρίσκονται όμως έξω από κάθε παραγωγική και διοικητική λογική βεμπεριανού τύπου. Εξηγούνται μόνον αν προστρέξει κανείς στη βοήθεια μιας άλλης κοινωνικής λογικής, που θέλει την εργασία και τις αμοιβές στο Δημόσιο ως κύριους παράγοντες της κοινωνικής συνοχής, της κοινωνικής ειρήνης και της αναπαραγωγής του συστήματος της πολιτικής εξουσίας.

Με την πάροδο του χρόνου και την εναλλαγή των κυβερνήσεων έχει δημιουργηθεί μια «αρχαιολογία» της διοίκησης, από στρωματοποιημένα συμπιλήματα προνομίων και παροχών: Κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά ποια έκταση έχουν και πόσο κοστίζουν. Ακόμα δυσκολότερο είναι, να βελτιώσει και να αναδιαρθρώσει το ανθρώπινο δυναμικό σε αυτό το σύνθετο κατασκεύασμα. Ο κάθε νέος υπουργός βρίσκεται μπροστά «σε ένα πυκνό διαχρονικό δίκτυο»(1) νόμων, σχέσεων και εξαρτήσεων, που εμποδίζει κάθε ουσιαστική αλλαγή και στο οποίο, αν είναι φιλότιμος, προλαβαίνει να κάνει κάποια μερεμέτια, εκτός βέβαια κι αν κάνει το αντίθετο, δηλαδή να προσθέσει στο υπάρχον σύστημα και το δικό του δίκτυο συμφερόντων.

Μια γενικευμένη παρέμβαση στο κρατικό μισθολόγιο και την κρατική απασχόληση που δεν θα στηρίζεται στην πραγματική γνώση των ανισορροπιών που υποκρύπτουν, θα ζημιώσει πολλαπλά τους δημοσίους υπαλλήλους που αποδίδουν πραγματικό έργο, κυρίως τις νέες χαμηλόμισθες ομάδες εργαζομένων του Δημοσίου, που παρέχουν κυρίως προσωρινή και εποχιακή εργασία. Παράλληλα, δεν θα περιορίσει αυτούς που κατέχουν τις υψηλές θέσεις και τα εξαιρετικά προνόμια, μιας και αυτοί (δικαστές, εφοριακοί κ.ά.) χειρίζονται άριστα ισχυρά συνδικαλιστικά και νομικά εργαλεία. Το αποτέλεσμα θα είναι η μείωση της παραγωγικότητας του Δημοσίου, η αύξηση της ανεργίας των νέων και η αποστέρηση από την αγορά σημαντικής καταναλωτικής δαπάνης. Ολα αυτά με τη σειρά τους θα οδηγήσουν σε μια βαθειά διάρρηξη της νομιμότητας της μεσαίας τάξης(2) προς το ισχύον «υπόρρητο κοινωνικό συμβόλαιο», χωρίς ορατή εναλλακτική λύση. Πολλοί προτείνουν εδώ την πράσινη ανάπτυξη -ως ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο- αλλά κανείς δεν έχει δείξει ακόμα ξεκάθαρα τους τεχνικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς όρους που θα επιτρέψουν μια τέτοια μεγάλη και δραματική στροφή της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

(1), (2) Σωτήρης Χτούρης, Ορθολογικά συμβολικά δίκτυα, Αθήνα: Νήσος 2004 (46-47)

* Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Advertisements

~ by chtouris on March 3, 2010.

One Response to “Η διάρρηξη του δεσμού ανάμεσα στην κρατική και την κομματική ελίτ”

  1. Εξαιρετική ανάλυση.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: